W powiecie nowodworskim trwają przygotowania do jednych z najważniejszych uroczystości patriotycznych związanych z tragiczną historią regionu. Do Starostwa Powiatowego w Nowym Dworze Mazowieckim wpłynęła oferta realizacji zadania publicznego dotyczącego organizacji obchodów 82. rocznicy likwidacji więzienia śledczego gestapo w Forcie III Pomiechówek oraz największej masowej egzekucji dokonanej w tym miejscu. Fundacja Fort III Pomiechówek z Warszawy chce zorganizować wydarzenie pomiędzy 1 lipca a 16 sierpnia 2026 r. Na razie nie wiadomo jednak, czy projekt otrzyma wsparcie finansowe, ponieważ władze powiatu nie podjęły jeszcze ostatecznej decyzji w sprawie przyznania dotacji.
Fort III Pomiechówek od lat uznawany jest za jedno z najważniejszych miejsc pamięci narodowej na Mazowszu. W czasie niemieckiej okupacji funkcjonowało tam więzienie śledcze gestapo, przez które przeszły tysiące osób. Kulminacja tragedii nastąpiła pod koniec lipca 1944 r. W związku ze zbliżaniem się frontu wschodniego Niemcy rozpoczęli likwidację więzienia. 29 lipca 1944 r. więźniów poprowadzono na stację kolejową w Modlinie z zamiarem wywiezienia ich do obozów koncentracyjnych. Transport ostatecznie nie doszedł jednak do skutku. Dzień później doszło do jednej z najtragiczniejszych kart w historii Fortu III. 30 lipca 1944 r. hitlerowcy rozstrzelali około 300 ostatnich więźniów przetrzymywanych w obiekcie. Była to największa masowa egzekucja związana z funkcjonowaniem fortu. Tegoroczne uroczystości mają przypomnieć o tych wydarzeniach i oddać hołd wszystkim ofiarom niemieckiego terroru.
Fundacja Fort III Pomiechówek z Warszawy zapowiada, że centralnym elementem obchodów będzie uroczystość patriotyczna z udziałem mieszkańców, rodzin byłych więźniów, przedstawicieli władz, duchowieństwa oraz służb mundurowych. Szczególne znaczenie ma mieć obecność potomków osób więzionych i zamordowanych w Forcie III. Organizatorzy podkreślają, że możliwość wspólnego odwiedzenia miejsca, w którym cierpieli ich bliscy, ma ogromny wymiar symboliczny i emocjonalny. Po zakończeniu oficjalnych uroczystości uczestnicy będą mogli zwiedzić fort z przewodnikiem i poznać historię jednego z najtragiczniejszych miejsc okupacyjnego Mazowsza.
Przygotowanie obchodów wymaga wykonania szeregu prac organizacyjnych. Fundacja planuje wykoszenie terenu Fortu III, zakup zniczy, wieńca oraz wiązanki, które zostaną złożone na cmentarzu znajdującym się na terenie obiektu. Dla uczestników mają zostać przygotowane również przenośne toalety oraz zapas wody pitnej. Organizatorzy chcą zapewnić odpowiednie warunki wszystkim osobom przybywającym na uroczystości. Całość ma zostać zrealizowana na terenie Fortu III Pomiechówek, który od lat pozostaje pod opieką fundacji i jest miejscem licznych działań edukacyjnych oraz historycznych.
Całkowity koszt przedsięwzięcia oszacowano na 10 tys. zł. Fundacja zwróciła się do zarządu powiatu nowodworskiego o przyznanie dotacji pokrywającej całość wydatków związanych z organizacją wydarzenia. Największą część budżetu pochłonąć ma koszenie terenu, na które przewidziano prawie 5 tys. zł. Znaczącą pozycją są również koszty zakupu zniczy wynoszące blisko 1,8 tys. zł oraz wynagrodzenie przewodnika oszacowane na około 1,6 tys. zł. Środki mają zostać przeznaczone także na zakup wieńca i wiązanki, wynajem przenośnych toalet oraz zapewnienie wody dla uczestników uroczystości. Na razie nie wiadomo, czy samorząd przyzna oczekiwaną dotację. Decyzja w tej sprawie ma zostać podjęta po analizie złożonej oferty.
Fundacja Fort III Pomiechówek od wielu lat prowadzi działania mające na celu zachowanie pamięci o historii tego miejsca. Organizacja zajmuje się dokumentowaniem losów więźniów, tworzeniem internetowej bazy danych ofiar, organizowaniem wydarzeń edukacyjnych i historycznych oraz opieką nad miejscem pamięci. Dzięki wsparciu Ministerstwa Obrony Narodowej w ostatnich latach udało się zorganizować liczne otwarte spotkania historyczne i bezpłatne zwiedzanie fortu. W 2025 r. fundacja współorganizowała również obchody 81. rocznicy likwidacji więzienia gestapo w Forcie III Pomiechówek.
Jeżeli powiat zdecyduje się wesprzeć tegoroczne przedsięwzięcie, mieszkańcy regionu ponownie będą mogli wspólnie oddać hołd ofiarom jednego z najtragiczniejszych miejsc okupacyjnej historii Mazowsza. Dla wielu rodzin będzie to także wyjątkowa okazja do spotkania w miejscu, które na zawsze zapisało się w pamięci ich bliskich.
Twoje zdanie jest ważne jednak nie może ranić innych osób lub grup.
Komentarze